Νέα xστήμη: Homo

Νέα xστήμη: Homo

Νέα xστήμη: Homo

Σε αυτό το άρθρο θα ήθελα να σχολιάσω το νέο εύρημα μιας απολιθωμένης γνάθου από την Αιθιοπία, η οποία ανακοινώθηκε πριν από λίγες μέρες από τους Villmore et al., στο περιοδικό Science. Οι ανακοινώσεις στα περιοδικά Science και Nature, τα οποία είναι υψηλού επιπέδου και αναγνωσιμότητας (ή Impact Factor εάν προτιμάτε) είναι συνήθως σύντομες και δεν δίνουν πολλές πληροφορίες, επομένως θα πρέπει να περιμένουμε στο άμεσο μέλλον και μια περισσότερο λεπτομερή μελέτη. Ωστόσο, όλα τα νέα ευρήματα που σχετίζονται με τον άνθρωπο είναι πάντα υψηλού ενδιαφέροντος και για αυτό το λόγο τα νέα αυτά έκαναν αμέσως το γύρο του κόσμου. Σε αυτό το άρθρο θα ήθελα να σχολιάσω το νέο αυτό εύρημα.

Λίγα λόγια για την ονοματολογία:

Όσοι από εσάς γνωρίζετε το πως λειτουργεί η επιστήμη της ονοματολογίας μπορείτε να προχωρήσετε στο επόμενο κεφάλαιο. Όσοι όμως θέλετε να καταλάβετε επιτέλους τι είναι όλα αυτά τα λατινικά ονόματα που διαβάζετε στα διάφορα άρθρα, δείτε παρακάτω για μερικά σύντομα στοιχεία.

Οι επιστήμονες που ασχολούνται με τη ζωή, βιολόγοι, παλαιοντολόγοι, γεωπόνοι κ.α., έχουν καταλήξει σε ένα σύστημα επικοινωνίας που αφορά τα ονόματα ζώων και φυτών. Αυτό το σύστημα έχει τις ρίζες του στη δουλειά του Κάρολου Λινναίου, ο οποίος δημοσίευσε το 1735 τη μνημειώδη δουλειά Systema Naturae που αφορούσε την ταξινόμηση των ζώντων ειδών ζώων και στη συνέχεια των φυτών. Προσοχή! Αυτή η δουλειά δημοσιεύτηκε αρκετά πριν την ανακοίνωση της δουλειάς του Δαρβίνου και φυσικά πολύ πριν την εδραίωση και κατανόηση της εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής. Για αυτό το λόγο στη δουλειά του Λινναίου υπήρχαν διάφορα κατάλοιπα του θρησκευτικού πλαισίου εκείνης της εποχής καθώς έχουν ονομαστεί και διαφορά όντα μυθολογικού περιεχομένου (π.χ. οι Σάτυροι). Σε κάθε περίπτωση, ο Λινναίος διαμόρφωσε ένα σύστημα διπλών ονομάτων το οποίο ακολουθείται μέχρι και σήμερα. Κάθε είδος ονομάζεται με δύο ονόματα, τα οποία γράφονται με πλάγια γράμματα, το πρώτο με κεφαλαίο και το δεύτερο με μικρό. Για παράδειγμα το είδος των ανθρώπων είναι το Homo sapiens. Σύμφωνα με τη λογική του Λινναίου, αλλά και αναρίθμητων άλλων ερευνητών μέχρι και σήμερα, η πρώτη λέξη είναι το Γένος και η δεύτερη το Είδος. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η ονοματολογία δείχνει και διάφορα στοιχεία σχετικά με τη σχέση ανάμεσα στα είδη. Για παράδειγμα ένα άλλο είδος, το Homo habilis, πρέπει να έχει στενή σχέση με το Homo sapiens. Βέβαια σήμερα υπάρχουν κάποιες άλλες απόψεις που ίσως τις σχολιάσουμε σε περισσότερο ειδικά άρθρα.

Αυτό που θα ήθελα να κρατήσετε είναι ότι από τη στιγμή που κάποιο είδος περιγραφεί και δημοσιευτεί από κάποιον επιστήμονα, το όνομα ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ, ακόμη και εάν έχει γίνει κάποιο τυπογραφικό λάθος! Ο επιστήμονας που περιγράφει ένα είδος, έχει το δικαίωμα να το ονομάσει όπως θέλει, αρκεί να ακολουθεί τους κανόνες που έχουν οριστεί από μια Διεθνή Επιτροπή για την Ονοματολογία (www.iczn.org). Τα ονόματα γράφονται με λατινικούς χαρακτήρες, αλλά είναι ιδιαίτερα κοινό να χρησιμοποιούνται ελληνικές λέξεις για να περιγραφούν διάφορα είδη.

Homo 1

Η αρχική ταξινόμηση του Λινναίου (πηγή: commons.wikimedia.org). Προσέξτε την τάξη Paradoxa (Παράδοξα), που έχει διάφορα περίεργα όντα (όπως τους Σάτυρους)

Το νέο εύρημα από την Αιθιοπία

Homo 2
PHOTOGRAPH BY KAYE REED, Source: http://news.nationalgeographic.com/

Το νέο αυτό εύρημα είναι μια καλοδιατηρημένη κάτω γνάθος ενός ανθρωποειδούς που βρέθηκε στην Αιθιοπία. Στις ειδήσεις (Προσοχή: όχι στα αναδημοσιευμένα άρθρα) ακούστηκε μέχρι ότι είναι και ο παλαιότερος άνθρωπος. Φυσικά κάτι τέτοιο δεν ισχύει, καθώς «άνθρωπος» είναι μόνο το δικό μας είδος, το Homo sapiens, το οποίο υπάρχει στον πλανήτη μόνο τα τελευταία 40,000 περίπου χιλιάδες χρόνια. Αυτό το είδος, εμείς με άλλα λόγια, έχουμε στενή συγγένεια με άλλα είδη ανθρωποειδών, π.χ. το Homo heidelbergensis, Homo neanderdalensis, Homo habilis, Homo erectus κ.α, τα οποία ανήκουν στον κλάδο των ανθρωπίδων (μαζί με αρκετά άλλα είδη). Με αυτά τα είδη μοιραζόμαστε ένα κοντινό κοινό πρόγονο, κοντινότερο από ότι με τους χιμπαντζήδες, γορίλες και άλλα αρτίγονα και απολιθωμένα πρωτεύοντα.

Το δείγμα αυτό ανακαλύφθηκε από τον Chalachew Seyoum στις 29 Ιανουαρίου 2013 στην περιοχή  Ledi-Geraru στο Αφάρ της Αιθιοπίας. Αυτή η περιοχή είναι πολύ σημαντική για τα απολιθώματα ανθρωποειδών καθώς εκεί έχουν βρεθεί σημαντικά δείγματα του Australopithecus afarensis και όχι μόνο (Προσοχή: επειδή παίζει και ως ερώτηση στο Trivial, ο αυστραλοπίθηκος δεν έχει βρεθεί στην Αυστραλία, αλλά στη Νότιο Αφρική. Το όνομα το πήρε από τη λατινική λέξη australis, που σημαίνει νότιος). Στο πρώτο μέρος της εργασίας οι συγγραφείς αναλώνονται στην ανάλυση της γεωλογίας της περιοχής και στις πληροφορίες που παίρνουν από τα ιζήματα. Αυτές οι πληροφορίες τους επιτρέπουν να χρονολογήσουν το εύρημα στο διάστημα 2,75 – 2,8 εκ. χρόνια πριν, αποτέλεσματα που είναι αρκετά λεπτομερές για τέτοια ευρήματα.

Στο δεύτερο κομμάτι της εργασίας, οι συγγραφείς αναλύουν και συγκρίνουν τους διάφορους μορφολογικούς χαρακτήρες της γνάθου, που τους επιτρέπουν να εντοπίσουν πολλές και σημαντικές ομοιότητες με το γένος Homo σε αντίθεση με το Australopithecus (που θα ήταν το αναμενόμενο από άποψη γεωγραφικής προέλευσης και ηλικίας). Αυτό επιβεβαιώνει την παρουσία του Homo στη Νότια Αφρική για 400.000 χρόνια παλαιότερα από όσο ξέραμε με βεβαιότητα μέχρι σήμερα. Στο τέλος οι επιστήμονες δεν προσδιορίζουν το είδος του ζώου αυτού, αφήνοντας υπόνοιες ότι πρόκειται για ένα νέο είδος. Φυσικά για κάτι τέτοιο θα χρειαστούν περισσότερα ευρήματα και σίγουρα τμήματα του κρανίου.

SHARE
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Καρδίτσα. Από πολύ νωρίς έδειξα ενδιαφέρον στις Επιστήμες της Γης και ακολούθησα τον κλάδο των Θετικών Επιστημών, σπουδάζοντας Γεωλογία, Τεκτονική & Στρωματογραφία στο Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Απέκτησα το διδακτορικό μου στην Παλαιοντολογία το Φεβρουάριο του 2015 με ειδίκευση στη μελέτη των απολιθωμένων χελωνών της Ελλάδας και της Ευρώπης. Από το 2011 έχω δημοσιεύσει πάνω από 10 επιστημονικά άρθρα σε διεθνή περιοδικά, τόμους βιβλίων, τόμους συνεδρίων και εκλαϊκευμένα περιοδικά. Έχω συμμετάσχει σε πάνω από 15 παλαιοντολογικές ανασκαφές στην Ελλάδα, Ισπανία και Παταγονία. Θεωρώ ως κρίσιμο σημείο την επικοινωνία της επιστήμης, και για αυτό το λόγο έχω συμβάλλει στην ανάπτυξη 14 παλαιοντολογικών εκθέσεων/μουσείων στη Βόρεια Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή εργάζομαι ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Museo Paleontológico Egidio Feruglio (Trelew, Chubut, Patagonia, Argentina).