Meet Elle… την Ελληνίδα που αποκωδικοποίησε για πρώτη φορά το γενετικό κώδικα...

Meet Elle… την Ελληνίδα που αποκωδικοποίησε για πρώτη φορά το γενετικό κώδικα του τριχωτού μαμούθ!

Αποκλειστική συνέντευξη με την Ελληνίδα που αποκωδικοποίησε για πρώτη φορά το γενετικό κώδικα του τριχωτού μαμούθ, Ελευθερία Παλκοπούλου.

Meet Elle… την Ελληνίδα που αποκωδικοποίησε για πρώτη φορά το γενετικό κώδικα του τριχωτού μαμούθ!

Ας πάμε περίπου ένα χρόνο πριν, την Τρίτη 6 Μαϊου 2014. Βρισκόμαστε στο Κέντρο Πολιτισμού της πόλης των Γρεβενών στη Δυτική Μακεδονία. Πάνω από 200 επιστήμονες από όλο τον κόσμο έχουν έρθει στα Γρεβενά και τη Σιάτιστα για το Διεθνές Συνέδριο για τα Μαμούθ και τους Συγγενείς τους.

MEET ELLE

Σαν μέλος της οργανωτικής επιτροπής πέρασα δυο ολόκληρες μέρες πίσω από μια οθόνη 3 μέτρων βάζοντας τις παρουσιάσεις των διαφόρων επιστημόνων στον υπολογιστή. Η πρώτη μέρα όπως πάντα είναι η πιο κρίσιμη, αλλά όλα πήγαιναν καλά μέχρι την 3η συνεδρία μετά το διάλειμμα για μεσημεριανό. Το θέμα της συνεδρίας ήταν η «χρονολόγηση, φυλογένεση και η οικολογία των τριχωτών μαμούθ». Την εναρκτήρια ομιλία έκανε ο Η. vanderPlicht ειδικός στις χρονολογήσεις με τη μέθοδο του άνθρακα, όπου μας εξήγησε τα διάφορα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν…

Και μετά από τον Hans το χάος…

Πέντε παρουσιάσεις των 15 λεπτών που έμοιαζαν σαν ολόκληρο το Πλειστόκαινο. Διάφοροι Ρώσοι ερευνητές παρουσιάσαν μερικές από τις πιο πρόσφατες ανακαλύψεις κατεψυγμένων μαμούθ στο μόνιμα παγωμένο έδαφος της Σιβηρίας (permafrost). Αυτές ίσως ήταν οι περισσότερο αναμενόμενες παρουσιάσεις, καθώς αυτά τα δείγματα, τα «μουμιοποιημένα πτώματα» ζώων που εξαφανίστηκαν πριν από ορισμένες χιλιάδες χρόνια, προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τα ζώα αυτά που δεν μπορούν να διατηρηθούν στα απολιθώματα. Παρόλο που μας έδειξαν μοναδικές εικόνες (π.χ. αίμα μαμούθ να ρέει από το σώμα ενός ζώου που πέθανε 20,000 χρόνια πριν!) η αδυναμία των περισσότερεων ομιλητών να μιλήσουν αγγλικά δημιούργησε δυσφορία στο κοινό.

Μετά από αυτό το «μακελειό» είναι η σειρά μιας Ελληνίδας βιολόγου, της Ελευθερίας Παλκοπούλου από το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, να παρουσίασει το θέμα της. Για τους περισσότερους από εμάς στην Ελλάδα η δουλειά της ήταν άγνωστη και περίμενα να δω την ομιλία της με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Μέσα μου ευχόμουν να πάει καλά, μιας και ήταν από τους ελάχιστους Έλληνες που είχαν το θάρρος να κάνουν μια προφορική παρουσίαση. Και όπως ήδη έχετε πληροφορηθεί από τα ΜΜΕ και το διαδίκτυο, η Ελευθερία έχει πράγματι κάτι εξαιρετικό να μοιραστεί μαζί μας. Βάζω την παρουσίαση, φοράει το μικρόφωνο και «Καλή επιτυχία!». Περίπου 15 λεπτά μετά η αίθουσα «ξαναζωντανεύει» και ξεσπάει σε χειροκροτήματα. Η παρουσίαση ήταν εξαιρετική!


>Ελευθερία, ή Elle όπως σε αποκαλούν στη Σουηδία, θυμάσαι ότι στην παρουσίαση σου, που ήταν κατά τη γνώμη μου εξαιρετική, κατάφερες να «σώσεις» όλο το session? Ή ήταν ιδέα μου καθώς κόντεψα να κόψω τις φλέβες μου μετά από τις «ομιλίες» των Ρώσων?

Δεν είμαι σίγουρη αν κατάφερα να σώσω το session με την παρουσίαση μου ή αν το session όντως χρειαζότανε σώσιμο. Η αλήθεια είναι πως μέχρι να φτάσω στα Γρεβενά δεν είχα συνειδητοποιήσει πως ήμουν η μοναδική ομιλήτρια που θα παρουσίαζα αποτελέσματα πάνω στη γενετική των μαμούθ και έτσι κατά τη διάρκεια της ομιλίας μου πιο πολύ ανησυχούσα για το εάν το κοινό -που σε μεγάλο ποσοστό αποτελούνταν από παλαιοντολόγους – καταλάβαινε αυτά που τους έδειχνα. Όμως τελικά αρκετοί ερευνητές έδειξαν ενδιαφέρον οπότε νομίζω ότι κάτι κατάφερα να μεταδώσω. Προσωπικά έμεινα πολύ ευχαριστημένη από το συνέδριο, άκουσα πολλές ενδιαφέρουσες ομιλίες και γνώρισα αρκετούς ερευνητές που ενδιαφέρθηκαν για μελλοντική συνεργασία. Επίσης μου δόθηκε για πρώτη φορά η ευκαιρία να επισκεφτώ το μουσείο Φυσικής Ιστορίας στη Μηλιά που στεγάζει μεταξύ άλλων εντυπωσιακών απολιθωμάτων, τους μεγαλύτερους χαυλιόδοντες στον κόσμο. Νομίζω ότι εκτός από εμένα, και οι περισσότεροι άλλοι συμμετέχοντες έφυγαν με τις καλύτερες εντυπώσεις από το συνέδριο.

MEET ELLE 1

>Πραγματικά αυτό ήταν περίεργο στο συνέδριο. Ελάχιστες αναφορές σε φυλογενετικές σχέσεις, μόνο η δική σου ομιλία για γενετική, παρόλο που τέτοιες εργασίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους παλαιοντολόγους… Κατά τη γνώμη μου, είναι λες και η μελέτη των προβοσκιδωτών έχει μείνει σε προηγούμενες δεκατίες. Στην ομιλία σου μας παρουσίασες τα αποτελέσματα της εργασίας σας το 2013, όπου η μελέτη του μιτοχονδριακού DNA αποκάλυψε μια πολύπλοκη ιστορία για το τριχωτό μαμούθ τα τελευταία 200,000 χρόνια. Θα έλεγες ότι αυτή η δουλειά αποτέλεσε τη βάση για την τελευταία σας εργασία που δημοσιεύτηκε πρόσφατα?

Στη εργασία που δημοσιεύσαμε το 2013, συλλέξαμε γενετικά δεδομένα από τριχωτά μαμούθ που προέρχονταν από όλο τον κόσμο (κάτι που δεν είχε πραγματοποιηθεί μέχρι τότε) και μέσω των πληροφοριών από το μιτοχονδριακό DNA ταξιδέψαμε πίσω στον χρόνο και ανακαλύψαμε αλλαγές στο μέγεθος του πληθυσμού των μαμούθ αλλά και μεταναστεύσεις κατά τη διάρκεια των τελευταίων περίπου 200,000 χρόνων. Όμως, όπως επισημαίναμε στο άρθρο, τα ευρήματα αυτά προέρχονται από το μιτοχονδριακό DNA, το οποίο κληρονομείται μόνο μέσω των θηλυκών ζώων, με αποτέλεσμα να μην είναι πάντα αντιπροσωπευτικά για ολόκληρο τον πληθυσμό. Έτσι, ο επόμενος στόχος ήταν να εξετάσουμε ολόκληρο το πυρηνικό γονιδίωμα του μαμούθ (το οποίο μεταβιβάζεται και από τους δύο γονείς) για να μπορέσουμε να αποκτήσουμε μια καλύτερη εικόνα για την εξελικτική ιστορία του είδους. Επιπλέον, μας ενδιέφερε ιδιαίτερα ο πληθυσμός μαμούθ από το νησί Wrangel, που αποτέλεσε το τελευταίο καταφύγιο για το είδος προτού εξαφανιστεί περίπου 4,000 χρόνια πριν, με την προσδοκία ότι θα μαθαίναμε κάτι περισσότερο για τα αίτια που οδήγησαν στη εξαφάνισή του.

MEET ELLE 2

 

 

 

 

 

 

 

Η Elle κρατώντας ένα γομφίο τριχωτού μαμούθ στην Αγία Πετρούπολη.
[Photo: Love Dalén, St. Petersburg]

Μετά από αναλύσεις περισσότερων από 10 δειγμάτων μαμούθ, ανακαλύψαμε ένα δείγμα γομφίου πολύ καλά διατηρημένο και επομένως κατάλληλο για την αλληλούχιση του γονιδιώματος του.  Το συγκεκριμένο δείγμα είχε χρονολογηθεί γύρω στα 4,300 χρόνια και άρα προέρχεται από ένα από τα τελευταία μαμούθ που επέζησαν σε ολόκληρο τον κόσμο. Παράλληλα, αλληλουχίσαμε το γονιδίωμα ενός αρχαιότερου ζώου περίπου 45,000 χρόνων που προέρχονταν από την βορειοανατολίκη Σιβηρία.

Στο εργαστήριοancientDNAμε έναχαυλιόδοντα τριχωτούμαμούθ [Photo: Love Dalén, Swedish Museum of Natural History]
Στο εργαστήριο ancient DNA με έναχαυλιόδοντα τριχωτού μαμούθ
[Photo: Love Dalén, Swedish Museum of Natural History]
>Η εργασία αυτή δημοσιεύτηκε σε ένα από τα κορυφαία επιστημονικά περιοδικά του είδους (το Current Biology), στην οποία είσαι η πρώτη συγγραφέας σε συνεργασία με άλλους 11 ερευνητές, όπως είναι ιδιαίτερα κοινή σε θέματα γενετικής. Όμως, όπως είνα ξεκάθαρο στο κείμενο, συνέλαβες και σχεδίασες το πρότζεκτ, εκτέλεσες πειράματα, επεξεργάστηκες και ανέλυσες τα δεδομένα και ήσουν από τους βασικούς συγγραφείς της εργασίας (όλα αυτά σε συνεργασία με τους διάφορους συν-συγγραφείς σου). Πιστεύω ότι το γεγονός ότι είχες καίριο ρόλο σε όλες τις φάσεις λειτούργησε καταλυτικά στο να μας δώσετε μια φανταστική δουλειά, και είναι αξιοσημείωτο πως σε μια τόσο νεαρή ηλικία είσαι σε θέση να φέρεις σε πέρας δουλειές τέτοιου επιπέδου. Πόσο δύσκολο είναι να το καταφέρει κανείς αυτό?

Είναι σίγουρο πως δεν θα είχα καταφέρει να κάνω όλη αυτή δουλειά μόνη μου. Σ’αυτήν την έρευνα συνεργαστήκαμε με πολλούς ερευνητές που συνέβαλαν με δείγματα, δεδομένα, βοήθεια στις μοριακές αναλύσεις στο εργαστήριο αλλά και στις αναλύσεις δεδομένων στον υπολογιστή. Επίσης, το συγκεκριμένο πρότζεκτ δεν θα ήταν εφικτό χωρίς την συμβολή του επιτηρητή καθηγητή μου LoveDalén, ο οποίος είχε και την αρχική ιδέα και με στήριξε καθόλη τη διάρκεια της συγκεκριμένης έρευνας αλλά και ολόκληρου του διδακτορικού μου.

>Υπήρξε κάποια στιγμή στην όλη πορεία μέχρι την ολοκλήρωση της εργασίας που το θέμα είχε «βρει αδιέξοδο»? Πως το λύσατε?

Όπως συμβαίνει συνήθως με κάθε πρότζεκτ, υπήρξαν μερικά προβλήματα που μας δυσκόλεψαν αλλά καταφέραμε να βρούμε τρόπους να τα αντιμετωπίσουμε με τη βοήθεια συνεργατών που είχαν εμπειρία με συγκεκριμένες αναλύσεις.

>Μου κάνει ιδιαίτερη εντύπωση ότι στο διδακτορικό σου ασχολήθηκες με δύο αρκετά διαφορετικά ζώα, το τριχωτό μαμούθ και το collared lemming. Με μια πρώτη ματιά δεν μπορώ να καταλάβω τη σχέση ανάμεσα στα δύο αυτά ζώα, αλλά μου φαίνεται σαν να προσπάθησες να δεις τα ίδια στοιχεία (γενετική δομή, δημογραφικές αλλαγές και εξαφάνιση) τόσο στα μεγάλα όσο και στα μικρά σε μέγεθος ζώα της ίδιας πανίδας. Μπορείς να μας εξηγήσεις αυτό το συνδυασμό?

Στο διδακτορικό μου ανέλυσα γενετικά δεδομένα απο απολιθώματα δύο ζώων που ήταν προσαρμοσμένα στο αρκτικό κλίμα για να μελετήσω την εξέλιξή τους, με στόχο να αξιολογήσω εάν – και πώς – επηρεάστηκαν από ιστορικές κλιματικές αλλαγές. Καθώς γνωρίζουμε ότι σχεδόν όλα τα μεγαλόσωμα θηλαστικά εξαφανίστηκαν προς το τέλος της εποχής του τελευταίου παγετώνα, ενώ τα περισσότερα μικρότερα σε μέγεθος θηλαστικά επιβίωσαν και ζουν μέχρι και σήμερα, θέλαμε να εξετάσουμε εάν οι κλιματικές αλλαγές του παρελθόντος είχαν επιπτώσεις σε όλα τα ζώα ανεξάρτητα από το μέγεθος τους. Έτσι επιλέξαμε τα συγκεκριμένα δύο θηλαστικά, ένα από τα μεγαλύτερα σε μέγεθος που τελικά εξαφανίστηκε, και ένα μικρότερο που ζει ακόμη και σήμερα αλλά σε πληθυσμούς μικρότερου μεγέθους απ’ότι στο παρελθόν.

>Σε φαντάζομαι όλη μέρα με μια πιπέττα στο χέρι και πίσω από ένα υπολογιστή. Πως είναι η καθημερινότητα σου στο εργαστήριο?

Τελευταία, περνάω όλη μου τη μέρα πίσω από τον υπολογιστή καθώς πλέον κάνω μόνο αναλύσεις δεδομένων. Το ξέρω ότι ακούγεται λίγο βαρετό όμως είναι το πιο ενδιαφερον κομμάτι της δουλειάς.

MEET ELLE 4
Συλλέγοντας δείγματα στο εθνικό πάρκο Sarek [Photo: Vendela Kempe, Sarek National Park]
>Δημοσιότητα: στην Ελλάδα είχαμε τίτλους του τύπου: «Ελληνίδα ερευνήτρια αποκωδικοποίησε το DNA των μαμούθ», «Ελληνίδα διάβασε το πλήρες γονιδίωμα του μαμούθ», στον τύπο και στην τηλεόραση. Πως δέχτηκες αυτήν τη δημοσίοτητα?

Για να πω την αλήθεια δεν περίμενα ότι η εργασία θα λάμβανε δημοσιότητα στην Ελλάδα. Χάρηκα πολύ όμως με τα άρθρα και τα θετικά σχόλια που έλαβα από πολύ κόσμο.

>Παρόλο που στην εργασία σας δεν κάνετε καθόλου λόγο για κλωνοποίηση, στο δελτίο τύπου, ο HendrikPoinar, ένας από τους συγγραφείς, λέει ότι «αυτή η ανακάλυψη σημαίνει ότι η επαναδημιουργία ενός εξαφανισμένου είδους είναι πλέον μια πιο αληθινή πιθανότητα». Ποια είναι η άποψη σου για αυτό? Πως θα αισθανόσουν εάν στο μέλλον δούμε ένα μαμούθ με σάρκα και οστά, εξαιτίας της δικής σου δουλειάς?

Πρόσφατες καινοτομίες στον τομέα της γενετικής μηχανικής αναζωπύρωσαν τις ελπίδες ερευνητών που ονειρεύονται να επαναφέρουν το τριχωτό μαμούθ στη ζωή. Η πιο εφικτή μέθοδος – σε θεωρητικό τουλάχιστον επίπεδο– περιλαμβάνει την τροποποίηση του γονιδιώματος του ελέφαντα,με στόχο να γίνει πανομοιότυπο με αυτό του τριχωτού μαμούθ, και την εισαγωγή του τροποποιημένου κυττάρου σε ένα ωάριο ελέφαντα που στη συνέχεια θα εισαχθεί στη μήτρα του ίδιου ή ενός άλλου θηλυκού ελέφαντα. Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας μπορεί να έφεραν αυτή την προσπάθεια ένα βήμα πιο κοντά, εφόσον τώρα γνωρίζουμε ποιες είναι οι διαφορές στο DNA ενός ελέφαντα και ενός τριχωτού μαμούθ, τα επόμενα στάδια όμως είναι αυτά που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Για παράδειγμα, οι πιθανότητες επιτυχημένης τεχνητής γονιμοποίησης σε ελέφαντες ζωολογικού κήπου είναι πολύ χαμηλές. Προσωπικά δεν είμαι πολύ αισιόδοξη για την κλωνοποίηση του μαμούθ στο εγγύς μέλλον και αυτό που με απασχολεί περισσότερο είναι τα ηθικά ερωτήματα που θέτονται και στα οποία δεν έχουν δοθεί ικανοποιητικές απαντήσεις μέχρι τώρα.

‘Νομίζω ότι θα ήταν πιο χρήσιμο και ωφέλιμο να στρέψουμε τους ερευνητικούς μας στόχους και πόρους προς τη διατήρηση ειδών υπό κίνδυνο εξαφάνισης και τη διαφύλαξη του φυσικού τους περιβάλλοντος παρά να επαναφέρουμε είδη τα οποία έχουν ήδη εξαφανιστεί.’

>Νομίζω ότι η τελευταία σου πρόταση βρίσκει όλους μας σύμφωνους! Βλέποντας από τη σκοπιά του παλαιοντολόγου, για μένα είναι συναρπαστικό πως έχετε καταφέρει να δώσετε μια πειστική, από όλες τις απόψεις, εξήγηση για την εξαφάνιση του τριχωτού μαμούθ. Μπορείς να μας εξηγήσεις με λόγια απλά πως εξαφανίστηκε αυτό το σύμβολο της Εποχής των Παγετώνων?

Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας έδειξαν ότι ο τελευταίος πληθυσμός τριχωτών μαμούθ συρρικνώθηκε κατά πολύ σε μέγεθος, γεγονός που οδήγησε στη μείωση της γενετικής του ποικιλομορφίας. Αυτό είναι πολύ πιθανό να είχε αρνητικό αντίκτυπο στην επιβίωση του είδους καθώς δεν θα ήταν εύκολο να προσαρμοστεί σε περιβαλλοντικές αλλαγές. Επιπλέον, συγγενικά άτομα αναπόφευκτα ζευγάρωναν μεταξύ τους, εξαιτίας του μικρού αριθμού ατόμων στον πληθυσμό, κάτι που συνήθως αυξάνει τις πιθανότητες επιβλαβών μεταλλάξεων, οι οποίες με τη σειρά τους μπορεί να μείωσαν τις πιθανότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής του είδους. Αυτοί οι παράγοντες φαίνεται ότι συνέβαλλαν στην εξαφάνιση του τριχωτού μαμούθ, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι όμως αν υπήρχε κάποια άλλη καταλυτική αιτία που να προκάλεσε την εξαφάνιση των μαμούθ περίπου 4,000 χρόνια πριν.

>Μπορούν τα αποτελέσματα που βγάλατε να προεκταθούν και σε άλλα ζώα της Παγετώδους πανίδας? Υπάρχει γενετικό υλικό από τον τριχωτό ρινόκερο, ενώ κάποια «απομεινάρια» εκείνης της Εποχής επιβιώνουν μέχρι και σήμερα (τάρανδος). Σκέφτεστε να συνεχίσετε αυτό το πρότζεκτ?

Απ’ότι γνωρίζω για τον τριχωτό ρινόκερο υπάρχουν μικρές αλληλουχίες μιτοχονδριακού DNA μόνο, όμως είμαι σίγουρη ότι πολύ σύντομα θα έχουμε στη διάθεση μας γενετικές πληροφορίες και ολόκληρα γονιδιώματα από περισσότερα ζώα της Εποχής των Παγετώνων. Εφόσον βρεθούν δείγματα που είναι καλά διατηρημένα, το γενετικό τους υλικό θα μπορέσει να μας δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα σχετικά με την εξέλιξή των ζώων αυτών αλλά και τους πιθανούς λόγους για τους οποίους κάποια εξαφανίστηκαν ενώ άλλα κατάφεραν να επιβιώσουν μέχρι και σήμερα. Όσο για το πρότζεκτ πάνω στα μαμούθ, πάνω από 100 απολιθώματα περιμένουν να εξεταστούν στο εργαστήριο του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας στη Στοκχόλμη!

>Πότε και πως αποφάσισες να ασχοληθείς με τη Βιολογία?

Στο λύκειο. Αρχικά μου τράβηξε το ενδιαφέρον η μοριακή βιολογία αλλά στη συνέχεια συνηδειτοποίησα ότι με ενδιέφερε περισσότερο η εξέλιξη.

MEET ELLE 5
Συλλέγοντας δείγματα στο εθνικόπάρκο Sarek [Photo: LoveDalén, SarekNationalPark]
>Όπως βλέπω στο βιογραφικό σου, ξεκίνησες από το Τμήμα Βιολογίας στο Α.Π.Θ. και αμέσως πήγες Σουηδία για μάστερ και διδακτορικό. Ο βασικός κύκλος σπουδών σου έδωσε τα απαραίτητα εφόδια για να συνεχίσεις στο επόμενο επίπεδο?

Σε γενικές γραμμές νομίζω πως ναι, αν και τα εκπαιδευτικά συστήματα των δύο χωρών διαφέρουν πολύ.

>Επόμενος σταθμός, Harvard Medical School για μεταδιδακτορική έρευνα! Θα συνεχίσεις πάνω στο ίδιο αντικείμενο ή αποφάσισες να αλλάξεις σε σχέση με το διδακτορικό?

Το αντικείμενο της μεταδιδακτορικής μου έρευνας ουσιαστικά επεκτείνει τη δουλειά που έκανα στο διδακτορικό μου. Θα μελετήσω γενετικά δεδομένα από όλα τα ελεφαντοειδή (=ελέφαντες, μαμούθ, μαστόδοντες), εξαφανισμένα και μη,  για να εξετάσω πως και πότε δημιουργήθηκαν ως διαφορετικά είδη, αν αναμίχθηκαν μεταξύ τους και πως εξελίχθηκαν μέχρι σήμερα.

>Ήδη έχεις να δείξεις μια σειρά από πολύ ενδιαφέρουσες εργασίες, αλλά αν μου έλεγες να ξεχωρίσω μια θα διάλεγα την Capellini et al., (2013). Σε αυτήν την εργασία μελετήσατε ένα από τα δείγματα του Λινναίου, ένα έμβρυο ελέφαντα που το χρησιμοποίησε για να ονομάσει τον Ινδικό ελέφαντα, αλλά αποδείξατε ότι πρόκειται στην πραγματικότητα για έναν Αφρικανικό ελέφαντα, δηλαδή ένα άλλο είδος! Επομένως, μια μεγάλη ομάδα επιστημόνων από διάφορες ειδικότητες, με μεγάλη συμμετοχή «Σουηδών» επιστημόνων, αναθεωρεί ένα από τα βασικά δείγματα του πρωτοπόρου Σουηδού ταξινόμου, του Κάρολου Λινναίου, και έχει τη δύναμη να το δημοσιεύσει στο περιοδικό που φέρει το όνομά του (Zoological Journal of the Linnean Society)… Δεν ξέρω αν το έχεις καταλάβει, αλλά για τον «δικό μας κόσμο» αυτό αποτελεί κοσμοϊστορική κίνηση! Νομίζω ότι η δική σου συμβολή με τη γενετική ανάλυση του δείγματος είναι κομβική σε αυτήν την εργασία. «Έπιασες» με τα χέρια σου αυτό το ιστορικό δείγμα?

Ναι, το «έπιασα»! Το ερώτημα του κατά πόσο το έμβρυο-ελέφαντα που περιέγραψε ο Λινναίος ήταν όντως Ινδικός ελέφαντας «τυράννησε» για πολλά χρόνια τους ειδικούς του μουσείου, μόνο με τη βοήθεια του γενετικού του υλικού όμως μπορέσαμε να αποδείξουμε ότι πρόκειται για Αφρικανικό ελέφαντα. Με επακόλουθες γενετικές αναλύσεις μάλιστα ανακαλύψαμε ένα άλλο δείγμα ελέφαντα, έναν σχεδόν ολόκληρο σκελετό που εκτίθεται στο μουσείο Φυσικής Ιστορίας στη Φλωρεντία, που αντικαθιστά το αντιπροσωπευτικό δείγμαγια τον Ινδικό ελέφαντα.

MEET ELLE 6
Το «επίμαχο» δείγμα όπως το είχε εικονογραφήσει ο Albertus Seba (αριστερά) και το δείγμα σήμερα σε φωτογραφία και ραδιογράφημα (δεξιά) [Figure 1 από Cappellini, E., Gentry, A., Palkopoulou, E., Ishida, Y., Cram, D., Roos, A.-M., Watson, M., Johansson, U.S., Fernholm, B., Agnelli, P., Barbagli, F., Littlewood, D.T.J., Kelstrup, C.D., Olsen, J.V., Lister, A.M., Roca, A.L., Dalén, L., Gilbert, M.T.P. (2014) ResolutionofthetypematerialoftheAsianelephant, ElephasmaximusLinnaeus, 1758 (Proboscidea, Elephantidae). Zoological Journal of the Linnean Society 170, 222-232.; Used by permission of the authors]
 >Σε ευχαριστούμε πολύ Ελευθερία για το χρόνο και τις απαντήσεις σου. Σου ευχόμαστε ολόψυχα καλή επιτυχία στη συνέχεια της καριέρας σου. Εάν συνεχίσεις όπως ξεκίνησες, τότε δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχεις να μας δείξεις πολλά ακόμη.


Συνοψίζοντας…

Σε προηγούμενο άρθρο στο karditsa24.gr σας είχα εισάγει στις δυσκολίες της ζωολογικής ονοματολογίας. Το ίδιο σημαντικό με το όνομα ενός είδους είναι το δείγμα με βάση το οποίο έχει ονομαστεί. Αυτό το δείγμα πρέπει να διατηρεί όλους τους χαρακτήρες του είδους και να είναι αντιπροσωπευτικό, και ονομάζεται ολότυπος. Στην εργασία αυτή, η Elle και οι συνεργάτες της, αφού διαπίστωσαν ότι ο ολότυπος του Ινδικού Ελέφαντα δεν είναι αντιπροσωπευτικός, όρισαν ένα άλλο δείγμα (αυτό της Φλωρεντίας) ως τον «νέο ολότυπο», που στην προκειμένη περίπτωση ορίζεται ως λεκτότυπος. Μπορεί να σας φαίνονται «κινέζικα» αλλά αυτό που θέλω να κρατήσετε είναι ότι τέτοιες εργασίες έχουν πολύ μεγάλο βαθμό δυσκολίας αλλά λύνουν πολύ μεγάλα ταξινομικά προβλήματα.

Μελέτες με βάση το γενετικό υλικό, πέρα από το πόσο εντυπωσιακές είναι σε σύλληψη και τις αντικειμενικές δυσκολίες που έχουν για να έρθουν σε πέρας, προσφέρουν στους παλαιοντολόγους το απαραίτητο πλαίσιο ώστε να ερμηνεύσουν σωστά το αρχείο των απολιθωμάτων. Μην εκπλαγείτε εάν στο μέλλον, εργασίες όπως αυτή της Ελευθερίας, βοηθήσουν στην πλήρη αναθεώρηση των απολιθωμάτων των τελευταίων 200.000 χιλιάδων ετών και μας αποκαλύψουν μια διαφορετική εικόνα για τις τελευταίες κλιματικές αλλαγές που έλαβαν χώρα στον πλανήτη μας.

Με άλλα λόγια, είναι συναρπαστικό να βλέπει κανείς νέους Έλληνες επιστήμονες σαν την Ελευθερία να πρωταγωνιστούν στο ερευνητικό τους αντικείμενο και να μας δίνουν νέα συναρπαστικά δεδομένα. Με αυτήν την αποκλειστική συνέντευξη της Ελευθερίας για το karditsa24.gr θα ήθελα να εγκαινιάσω μια σειρά συνεντεύξεων-άρθρων που θα ακολουθήσουν.


 

SHARE
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Καρδίτσα. Από πολύ νωρίς έδειξα ενδιαφέρον στις Επιστήμες της Γης και ακολούθησα τον κλάδο των Θετικών Επιστημών, σπουδάζοντας Γεωλογία, Τεκτονική & Στρωματογραφία στο Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Απέκτησα το διδακτορικό μου στην Παλαιοντολογία το Φεβρουάριο του 2015 με ειδίκευση στη μελέτη των απολιθωμένων χελωνών της Ελλάδας και της Ευρώπης. Από το 2011 έχω δημοσιεύσει πάνω από 10 επιστημονικά άρθρα σε διεθνή περιοδικά, τόμους βιβλίων, τόμους συνεδρίων και εκλαϊκευμένα περιοδικά. Έχω συμμετάσχει σε πάνω από 15 παλαιοντολογικές ανασκαφές στην Ελλάδα, Ισπανία και Παταγονία. Θεωρώ ως κρίσιμο σημείο την επικοινωνία της επιστήμης, και για αυτό το λόγο έχω συμβάλλει στην ανάπτυξη 14 παλαιοντολογικών εκθέσεων/μουσείων στη Βόρεια Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή εργάζομαι ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Museo Paleontológico Egidio Feruglio (Trelew, Chubut, Patagonia, Argentina).