Το Πάρκο Άνοιξε!!!

Το Πάρκο Άνοιξε!!!

Μια στήλη για την επιστήμη
Μια στήλη για την επιστήμη

Η πρώτη ταινία Jurassic Park βγήκε το 1993 (σκηνοθεσία Steven Spielberg) και βασιζόταν στο ομώνυμο βιβλίο του Michael Crighton. Φαντάζομαι ότι στους περισσότερους η ιστορία είναι λίγο ή πολύ γνωστή. Οι επιστήμονες καταφέρνουν να δημιουργήσουν δεινόσαυρους χρησιμοποιώντας αίμα δεινοσαύρων που είχε διατηρηθεί μέσα σε κουνούπια τα οποία είχαν απολιθωθεί μέσα σε ήλεκτρο (κεχριμπάρι). Επειδή το DNA είχε πολλά κενά, συμπληρώθηκε με DNA από βατράχια για να δημιουργήσουν ολοκληρωμένα ζώα θηλυκού γένους. Ο σκοπός ήταν τα ζώα να μην μπορούν να αναπαραχθούν μόνα τους, παρά μόνο στο εργαστήριο. Καλή σαν σκέψη, αλλά όπως λέει ένας από τους βασικούς χαρακτήρες των ταινιών, ο Δρ. Ίαν Μάλκομ (μελετητής της θεωρίας του χάους), «η φύση θα βρει το δρόμο». Και όντως τον βρίσκει και όλα πάνε κατά διαόλου στην ταινία. Τυραννόσαυρος, βελοσιράπτορες (κακώς μεταφρασμένοι ως κομψόγναθοι), διλοφόσαυροι και φυσικά τρικεράτοπες, βραχιόσαυροι και πολλοί άλλοι δεινόσαυροι κάνουν την εμφάνισή τους στην ταινία… Η δημιουργία αυτών των εξαφανισμένων ζώων δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα ειδικών εφέ, αλλά πραγματικών μοντέλων. Ίσως αυτό το γεγονός να κάνει και αυτήν την ταινία μαγική.
Το 1993 ήμουν 8 χρονών και μέχρι τότε ήθελα να γίνω Μπάτμαν. Θυμάμαι όμως να περπατάω έξω από το Κινηματοθέατρο της Καρδίτσας εκείνο το απόγευμα και να λέω στη μάνα μου «θα γίνω δεινοσαυρολόγος». Δεκάδες βιβλία μετά, χρόνια σπουδών και έρευνας μπορώ να πω ότι τουλάχιστον τώρα κάνω ανασκαφή σε θέσεις με απολιθώματα δεινοσαύρων (αν και το ενδιαφέρον μου πλέον εστιάζει στις χελώνες), αλλά ξέρω ότι πιθανότατα όλα οφείλονται σε εκείνη την ταινία (κρίμα ίσως η Καρδίτσα έχασε έναν πολύ αστείο Μπάτμαν). Και δεν είμαι ο μόνος… Οι περισσότεροι συνάδελφοι μου παρόμοιας ηλικιακής ομάδας (θα έλεγα 27-35 ετών) που επέλεξαν συνειδητά να γίνουν παλαιοντολόγοι παραδέχονται ότι το Jurassic Park, ο Δρ. Γκραντ και η Δρ. Σάττλερ, «φύτεψαν» αυτήν την ιδέα στο μυαλό μας.
Σε αυτό το άρθρο θα ήθελα να γράψω για πολλά. Θα ήθελα να γράψω για τον J. Horner, τον παλαιοντολόγο που συμβούλευε τις ταινίες και πάνω στον οποίο βασίζεται ο χαρακτήρας του Δρ. Γκραντ. Ο Horner άλλαξε την εικόνα που είχαμε για τον τυραννόσαυρο αλλά και για τη συμπεριφορά των δεινοσαύρων (πολλές από τις ιδέες του αναφέρονται στις ταινίες). Θα ήθελα να γράψω για νέα συγκλονιστικά ευρήματα που σε κάνουν να φαντάζεσαι ότι ο κόσμος του Jurassic Park θα μπορούσε να υπάρξει, όπως το απολιθωμένο ή «μουμιοποιημένο» δέρμα του αδρόσαυρου από τη Νότια Ντακότα (Manning et al., 2009) και στα ευρήματα μικροδομών στα οστά του τυραννόσαυρου που θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν κύτταρα αίματος (Schweitzer et al., 2005). Θα ήθελα να γράψω για τα σημερινά πτηνά που αποτελούν για πολλούς τους σημερινούς «απόγονους» των δεινοσαύρων και πως γενετικά πειράματα προσπαθούν να «επανεμφανίσουν» στην κότα τα προγονικά «δεινοσαυρικά» χαρακτηριστικά (δόντια, μεγάλη ουρά). Μια σειρά από τεράστιας σημασίας ανακαλύψεις που σίγουρα έχουν εμπνευστεί από την πρώτη εκείνη ταινία του 1993. Αποφάσισα όμως να δω τη νέα ταινία, να λάβω νέα έμπνευση και να γράψω μετά. Αντίθετα από ό,τι περίμενα, μετά την ταινία δεν έχω τη διάθεση για να γράψω κάτι επιστημονικό για αυτήν. Θέλω απλώς να κάνω μια κριτική για αυτήν την κακή, στα standards του Jurassic Park, ταινία. Το άρθρο αυτό είναι ειρωνικό, ίσως αστείο και απλοικό. Όπως και το Jurassic World.

22 χρόνια μετά, έπειτα από άλλες δύο ταινίες που βάδισαν στον ίδιο, επιτυχημένο θα έλεγα, δρόμο το Πάρκο ανοίγει ξανά… Και το μόνο που αναρωτιέμαι είναι εάν υπήρχε λόγος. Παρακολούθησα την ταινία σε ένα μικρό σινεμά στο Puerto Madryn, κοντά στο Trelew στην Παταγονία, ένα μέρος που ζει από τα πολύ σημαντικά απολιθώματα δεινοσαύρων, και περίμενα ότι θα ξαναζούσα αυτή την πολύ σημαντική εμπερία ζωής μετά από αρκετά χρόνια. Στο τέλος όμως της ταινίας νιώθω περισσότερο σαν τον Lowery, τον χειριστή κάποιων μηχανημάτων στο δωμάτιο ελέγχου του Πάρκου (ή Κόσμου όπως το λένε πλέον). Ο τύπος είναι γεμάτος νοσταλγία. Έχει αραδιάσει τα δεινοσαυράκια του στη σειρά πάνω στο γραφείο (όπως κάνει κάθε επιστήμονας που σέβεται τον εαυτό), παρόλο που η εκνευριστική κοκκινομάλλα του λέει να τα πετάξει. Πετάει ατάκες ψιλο-νοσταλγικές και προσπαθεί να γίνει ότι ο Δρ. Μάλκομ αλλά μόνο με δυο-τρεις γραμμές στο σενάριο και στο τέλος τρώει τη δεινοσαυροπιτούλα του. Ναι ναι, όταν οι δεινόσαυροι τους τρώνε όλους και πρέπει να φύγουν από το νησί, ο Lowery θέλει να γίνει ήρωας και αποφασίζει ότι «κάποιος πρέπει να μείνει πίσω» (σε περίπτωση που η εκνευριστική κοκκινομάλλα με τα ψιλοτάκουνα μέσα στο δάσος, κυνηγώντας δεινόσαυρους και οδηγώντας φορτηγό, χρειαστεί κάποια βοήθεια). Η Vivian (που αποτελεί την καψούρα του Lowery) εντυπωσιάζεται με τον ηρωισμό του, και ο φίλος μας σκέφτεται «θα κάνω ό,τι στις ταινίες και όπως ο Κρις Πρατ(ς) σε αυτήν – θα την φιλήσω!» και τρώει τη ζεστή δεινοσαυροπιτούλα του από την, αδιάφορη Vivian, του τύπου «έχω αγόρι εκτός νησιού». Αυτή η σκηνή πιθανότατα αντικατοπτρίζει το αίσθημα προδοσίας που ένιωσαν χιλιάδες οπαδοί του αυθεντικού Jurassic Park σε όλο τον κόσμο με τη νέα ταινία.

12

Προφανώς τρεις ταινίες δεν ήταν αρκετές για να πείσουν την INGEN ότι οι δεινόσαυροι τρώνε τους ανθρώπους και λένε «αφού δεν καταφέραμε να δαμάσουμε 3-4 από αυτούς ώστε να τους επισκεφτούν 5-6 άνθρωποι, ας το ανοίξουμε με πολύ περισσότερους δεινόσαυρους και ας φέρουμε 20,000 τουρίστες… Τι κακό μπορεί να συμβεί?». Τώρα πιστεύουν ότι έχουν μάθει από τα λάθη τους και μπορούν να ελέγξουν όλα τα ενδεχόμενα.

Και μετά έχουμε την Κλερ. Δεν ξέρω ποιος την έβαλε επικεφαλής στο Πάρκο (σόρι, στον Κόσμο), αλλά «άσε μας κουκλίτσα μου» με τη φουστίτσα και τα τακούνια… Σας στο λέω, στο πραγματικό Jurassic Park τέτοια άτομα φαγώνονται πρώτα-πρώτα. Η αδερφή της έχει στείλει τα παιδιά της στη θεία Κλερ για το ΣΚ, αλλά η θεία Κλερ έχει πολλές δουλειές και αφήνει τα παιδιά στη βοηθό της. Προφανώς ο λόγος που όλοι κάνουν ό,τι τους λέει είναι επειδή η νέα φιλοσοφία του Πάρκου (σόρι, του Κόσμου) είναι «μεγαλύτερο, τρομακτικότερο, πιο κουλ». Κάτι θα ξέρει αυτή. Από την αρχή καταλαβαίνουμε ότι το κορίτσι είναι ξενέρωτο όσο οι νέοι Τρικεράτοπες στο Πάρκο που τους καβαλάνε τα παιδάκια. Συμβουλή: αν ποτέ βρεθείτε με μια κοπέλα σαν την Κλερ, προτιμήστε την αδερφή της.

32

Αφού προσπαθεί να μας πείσει ότι μπορεί να ελέγξει το Πάρκο (σόρι, τον Κόσμο) με το iPhone της, σιγά-σιγά μας εισάγει στη νέα ιδιοφυή ιδέα, έναν «γενετικά τροποποιημένο υβρίδιο σαρκοφάγο δεινόσαυρο». Ναι ναι, προφανώς οι υπάρχοντες, ούτως ή άλλως γενετικά τροποποιημένοι δεινόσαυροι, δεν είναι αρκετοί, εκεί στην INGEN αποφασίζουν να αναμίξουν το DNA του Τ-rex και του βελοσιράπτορα… Μοιάζει με τον T-rex αλλά έχει μακρά εμπρόσθια άκρα και προφανώς τη νοημοσύνη του βελοσιράπτορα. Θα το ξαναπώ, τι θα μπορούσε να πάει στραβά? Επίσης είμαι βέβαιος ότι η Κλερ έπαιξε ρόλο και στην ονομασία του νέου υβρίδιου, το οποίο λέγεται Indominus rex, ή πολύ απλά i-Rex, για να ταιριάζει και με το κινητό της.

25

Και μετά έχουμε αυτό το παλικάρι, το γίγαντα τον Owen (που θα τρίζουν τα κόκκαλα του Sir Richard Owen που σκέφτηκε την ονομασία Δεινόσαυροι), τον οποίο υποδύεται ο Κρις Πρατ(ς). Τι είναι ο Owen? Δεν είναι ούτε παλαιοντολόγος όπως ο Δρ. Γκράντ (για την ακρίβεια φαίνεται ότι στο Πάρκο Κόσμο δεν χρειάζονται πλέον τους παλαιοντολόγους) ούτε χαοτιστής όπως ο Μάλκομ… Είναι πρών πεζοναύτης, που του αρέσουν οι μηχανές και στον ελεύθερο χρόνο του εκπαιδεύει βελοσιράπτορες να πάνε βόλτες μαζί του με τη μηχανή. Φυσικά τους έχει ονομάσει με αυτά τα ονόματα που χρησιμοποιούν οι Αμερικανοί πεζοναύτες για τα γράμματα της αλφαβήτου, Blue, Charlie, Delta, Echo, δηλαδή B, C, D, E. O Alpha, δηλαδή το alpha-αρσενικό της αγέλης, είναι αυτός (τς τς) και για αυτό η φίλη μας η Κλερ τον γουστάρει, και δεν διστάζει να τα βάλει με όλους. Φαίνεται ότι ξέρει τα πάντα για τους δεινόσαυρους και μπορεί να μαντέψει την εξέλιξη της ιστορίας (έλα ρε, αλήθεια? Θα πεθάνουν όλοι?). Επίσης χρησιμοποιεί βενζίνη για κολώνια και ξέρει να αλλάζει μπαταρία στο αυτοκίνητο (όπως και ένα μικρό παιδάκι από ό,τι φαίνεται). Κυρίες μου, αυτή είναι η νέα έκδοση του Ιντιάνα Τζόουνς meets Τζέιμς Μποντ, που πρέπει να έχετε μαζί σας αν ποτέ θέλετε να κάνετε βόλτα με τα τακούνια στο δάσος ενός νησιού γεμάτο δεινόσαυρους. Με το λευκό φορεματάκι. Όπως η Κλερ.

56

Τα σαϊνια λοιπόν έχουν βάλει αυτό το νέο υβρίδιο σε ένα φρούριο και θέλουν να το ετοιμάσουν για το κοινό. Ο ιδιοκτήτης του Πάρκου (σόρι, του Κόσμου) βλέπει το νέο τερατάκι που πρόσφατα έχει αναβαθμιστεί και αλλάζει χρώματα (νέο μοντέλο, το i-Rex S) και παθαίνει πλάκα. Επειδή όμως είναι πολύ απασχολημένος τώρα, καθώς μαθαίνει να πιλοτάρει ελικόπτερο, ζητά από την Κλερ να ζητήσει από τον Όουεν να τσεκάρει το νέο τέρας. Όταν το παλικάρι φτάνει στο φρούριο, ο i-Rex S δεν είναι πουθενά! Παρόλο που το φρούριο έχει αισθητήρες θερμότητας για να εντοπίζουν το πλάσμα, οι αισθητήρες λένε ότι το πλάσμα έχει φύγει. Ο Όουεν παρατηρεί εκεί στα δεξιά του τοίχου, από τη μέσα πλευρά, χαρακιές από το νύχια του i-Rex S και υποψιάζεται ότι έχει σκαρφαλώσει και έχει βγει έξω από το κτίριο. Το κορίτσι μας τότε δίνει τη λύση. Βλέπετε, έχουν βάλει στο νέο μοντέλο i-Rex S Plus πομπό GPS σε περίπτωση που σας το κλέψουν ή το χάσετε. Μπαίνει λοιπόν στην εφαρμογή και βλέπει ότι το ζώο δεν έχει φύγει αλλά είναι μέσα στο φρούριο! Απλώς με το νέο update του OS μπορεί και ρυθμίζει τη θερμοκρασία του. Τότε συνειδητοποιούν ότι το πλάσμα δεν ελέγχεται και το σκοτώνουν… Τίτλοι τέλους.

Για μισό λέπτο… Δεν έγινε έτσι τελικά. Ενώ όντως είχαν το GPS στο σώμα του ζώου, ΠΡΩΤΑ όμως άφησαν το παλικάρι τον Όουεν να μπει μέσα στο λάκκο με έναν άλλο χοντρούλη φύλακα, η Κλερ μπήκε στο αυτοκίνητο για να πάει στο κέντρο ελέγχου και ΜΕΤΑ ενεργοποίησαν το GPS για να δουν που είναι ο i-Rex S Plus. Τότε καταλαβαίνουν ότι το μοντέλο είναι μαζί τους στο κλουβί και αρχίζουν να τρέχουν. Φυσικά ο χοντρός κάνει το λάθος και ανοίγει την πόρτα και το τερατάκι βγαίνει έξω. Εντάξει, είπαμε, να γίνει η ταινία αλλά όχι και έτσι.

Το υπόλοιπο της ταινίας μας δείχνει τη μάχη για να σκοτώσουν το δεινόσαυρο, μέσα από μια αδιάφορη ιστορία με δυο ανηψάκια (ναι πρέπει να υπάρχουν παιδακιά σε κάθε Jurassic Park), μια χωρίς λόγο ανάμιξη στρατιωτών στο όλο ζήτημα, ένα αστείο κυνήγι με μηχανή και τους βελοσιράπτορες και μια επική (είναι η αλήθεια) μάχη του κινέζικου μοντέλου t-Rex και το αυθεντικού i-Rex S Plus που επίσης φτιάχνεται στην Κίνα. Τη λύση δίνει ο (επικός) μοσάσαυρος (που δεν είναι δεινόσαυρος) και το νέο το μοντέλο φαίνεται ότι λυγίζει, σπάει και δεν αντέχει το νερό. Γενικά σε όλη τη διάρκεια της ταινίας δεν μπορώ να πω ότι κάποιος θεατής εντυπωσιάζεται με τον i-Rex S Plus, και για την ακρίβεια υπάρχει μια ανακούφιση όταν στο τέλος σκοτώνεται. Ακριβώς το αντίθετο δηλαδή από το συναίσθημα με τη μάχη του Σπινόσαυρου και του Τυρανόσαυρου στο Jurassic Park III.

Και αυτό το γεγονός μας οδηγεί στο μυστικό: σε όλες τις ταινίες Jurassic Park, ο κεντρικός ήρωας είναι ο δεινόσαυρος. Θέλουμε να δούμε «ζωντάνα» όσα βλέπουμε στα απολιθώματα. Μας αρέσουν οι φυτοφάγοι όσο και οι σαρκοφάγοι, και δεν μπορούμε να καταλάβουμε γιατί προωθούν τόσο, μα τόσο, πολύ του βελοσιράπτορες. Σιγά το σαρκοφάγο δηλαδή. Στην πραγματικότητα οι βελοσιράπτορες ήταν μικροί σαρκοφάγοι και το ζώο της ταινίας μοιάζει περισσότερο με το Δεινόνυχο. Αλλά δεν μας νοιάζει. Στις κλασσικές ταινίες, στο Πάρκο, ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ τους δεινόσαυρους. Θέλουμε να τους φάνε όλους, θέλουμε να κυριαρχήσουν. Στον Κόσμο, θέλουμε οι άνθρωποι να σκοτώσουν τον i-Rex S Plus. Με άλλα λόγια, η νέα ταινία δεν διαφέρει από άλλες ταινίες αυτού του είδους (π.χ. Γκοντζίλα) που η ανθρωπότητα είναι αντιμέτωπη με ένα τέρας (που η ίδια δημιούργησε). Η πλοκή, οι χαρακτήρες, το τέλος όλα είναι ίδια. Τα Jurassic Park από την άλλη πλευρά ήταν διαφορετικά, οι δεινόσαυροι μπορούσαν να εμπνεύσουν ένα παιδί όχι να το τρομοκρατήσουν.

Συμπέρασμα: δείτε την ταινία σε 3D αν έχετε χρόνο και λεφτά, αλλά μην περιμένετε το ίδιο συναίσθημα. Τι κρατάμε από την ταινία? Το καλοστημένο website και τον Μοσάσαυρο…

SHARE
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Καρδίτσα. Από πολύ νωρίς έδειξα ενδιαφέρον στις Επιστήμες της Γης και ακολούθησα τον κλάδο των Θετικών Επιστημών, σπουδάζοντας Γεωλογία, Τεκτονική & Στρωματογραφία στο Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Απέκτησα το διδακτορικό μου στην Παλαιοντολογία το Φεβρουάριο του 2015 με ειδίκευση στη μελέτη των απολιθωμένων χελωνών της Ελλάδας και της Ευρώπης. Από το 2011 έχω δημοσιεύσει πάνω από 10 επιστημονικά άρθρα σε διεθνή περιοδικά, τόμους βιβλίων, τόμους συνεδρίων και εκλαϊκευμένα περιοδικά. Έχω συμμετάσχει σε πάνω από 15 παλαιοντολογικές ανασκαφές στην Ελλάδα, Ισπανία και Παταγονία. Θεωρώ ως κρίσιμο σημείο την επικοινωνία της επιστήμης, και για αυτό το λόγο έχω συμβάλλει στην ανάπτυξη 14 παλαιοντολογικών εκθέσεων/μουσείων στη Βόρεια Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή εργάζομαι ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Museo Paleontológico Egidio Feruglio (Trelew, Chubut, Patagonia, Argentina).