Τελικά η τηλεόραση βλάπτει τα παιδιά;

Τελικά η τηλεόραση βλάπτει τα παιδιά;

Τελικά η τηλεόραση βλάπτει τα παιδιά;

Τα σημερινά παιδιά βλέπουν τηλεόραση και πολλές φορές περισσότερο από όσο πρέπει. Είναι τόσο καταστροφικό όσο πιστεύουν κάποιοι ή τελικά «δεν έγινε και τίποτα»;

Κάποιοι θεωρούν την τηλεόραση εξίσου καθοριστική με την οικογένεια στη διαμόρφωση προτύπων και την κατηγορούν ότι παθητικοποιεί τα παιδιά και ότι τα κάνει βίαια και χωρίς αξίες. Κάποιοι άλλοι –μεταξύ των οποίων και ο Ζημιανίτης- (2007) υποστηρίζουν ότι η τηλεόραση επιδρά θετικά στην ομαλή κοινωνικοποίηση, με την προϋπόθεση σχολείο και γονείς να μάθουν στα παιδιά να κάνουν κριτική ανάγνωση όσων παρακολουθούν. Ο Rogge (2007: 12) θεωρεί ότι τις παιδικές τηλεοπτικές σειρές και τις ταινίες δεν είναι υποχρεωτικό να τις παρακολουθούν τα παιδιά, διότι δεν αντικαθιστούν άλλες όμορφες δραστηριότητες, όπως το παιχνίδι ή την άθληση. Ωστόσο, δεν έχουν και τις βλαβερές επιρροές που υποστηρίζουν πολλοί. Αν και υπάρχουν χαμηλής ποιότητας θεάματα, επισημαίνει ότι γενικά η τηλεόραση έχει πολλά θετικά στοιχεία και βοηθά στη συναισθηματική κυρίως ανάπτυξη των παιδιών, καλλιεργεί την αισθητηριακή τους αντίληψη και συχνά κατηγορείται άδικα (Rogge, 2007: 12, 13). Δεν πρέπει τα ΜΜΕ να κατηγορούνται, αλλά να τα αποδεχτούν οι άνθρωποι σαν μέρος της κουλτούρας τους. Έχει άλλωστε αποδειχθεί ότι η μη δημιουργία σχέσεων του σχολείου με τις σύγχρονες εξελίξεις αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην εξέλιξη της προσωπικότητας του μαθητή (Κούρτη, κ. συν., 2009: xix).

Η Δουλκέρη (1994: 17) τονίζει ότι η τηλεόραση και ο κινηματογράφος ελκύουν ακόμη περισσότερο από τα υπόλοιπα Μέσα Επικοινωνίας τα παιδιά, επειδή τραβούν την προσοχή τους χάρη στο χρώμα, τα θεαματικά εφέ την έντονη κίνηση της εικόνας, την έκφραση των προσώπων και τον τόνο της φωνής. Σήμερα, σύμφωνα με την Κανατσούλη (1999: 241), η δυναμική της εικόνας θεωρείται πολύ σημαντικότερη σε σχέση με το παρελθόν και όχι απλό σχόλιο, αλλά απαραίτητο κομμάτι της αφήγησης, διότι το παιδί κατανοεί την ιστορία συμπληρωματικά και πιο ολοκληρωμένα χάρη σ” αυτή. Η Δουλκέρη (1994: 18, 74) προσθέτει ότι δε χρειάζεται να καταβάλει ιδιαίτερη προσπάθεια ή προσοχή και απομνημονεύει ευκολότερα αυτά που βλέπει από αυτά που διαβάζει. Δημιουργείται ένας -παράλληλος του πραγματικού- κόσμος και το παιδί, όντας πιο ευάλωτο και ανώριμο από τον ενήλικα, αφομοιώνει πιο εύκολα τα μηνύματα, τα πρότυπα συμπεριφοράς και ζωής που προβάλλονται.

Έρευνες σε νηπιαγωγεία έδειξαν ότι τα παιδιά επηρεάζονται έντονα από τους ήρωες του κινηματογράφου, είτε είναι ηθοποιοί είτε χαρακτήρες (Δουλκέρη, 1997: 82). Το πόση επιρροή ασκείται στο κάθε παιδί εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: την ψυχολογική του κατάσταση, το οικογενειακό περιβάλλον, το χαρακτήρα, τη νοημοσύνη του, τη σχέση του με τους γονείς (Δουλκέρη, 1997: 84). Μπορεί να προκληθεί ακόμη και ανασφάλεια ή φοβία, τα οποία όμως τα παιδιά πρέπει να μάθουν να διαχειρίζονται (Rogge, 2007: 118). Σύμφωνα με τους Α. και Ν. Σιούτα (2006) το παιδί μπορεί να αλλάξει συμπεριφορά μέσα από τις επιλογές μίμησης που κάνει. Μάλιστα κάνουν λόγο για μάθηση σε τρία στάδια: έκθεση στα γεγονότα, αφομοίωση και αποδοχή-υιοθέτηση, αλλά επισημαίνουν ότι εκτός της μίμησης μπορεί να υπάρξει και απόρριψη μιας συμπεριφοράς. Ο Rogge (2007: 32, 46) αναφέρει ότι τα παιδιά μόνα τους αποφασίζουν ποια στοιχεία θα ενσωματώσουν και ποια θα απορρίψουν και χαρακτηρίζει πιο ευάλωτα τα παιδιά που δεν έχουν σαφή πρότυπα και συναισθηματικούς δεσμούς και έχουν πολύ φορτωμένο πρόγραμμα που τους δημιουργεί άγχος. Άλλωστε, αν κάτι δεν αρέσει σε ένα παιδί μπορεί να σταματήσει να το παρακολουθεί.

Τα παιδιά επηρεάζονται από το μοντάζ, τα εφέ και τη μουσική όχι μόνο συναισθηματικά, αλλά και στη διαμόρφωση της αντίληψής τους για τον κόσμο και για τον καθορισμό των δύο φύλων (Rogge, 2007: 42). Ο Ζημιανίτης (2007) υποστηρίζει ότι τα παιδιά αποκτούν στοιχεία συμπεριφοράς που σχετίζονται με την έμφυλη ταυτότητά τους εξαιτίας της τηλεόρασης και του κινηματογράφου. Είναι ωστόσο γεγονός ότι τα πρότυπα των τηλεοπτικών σειρών και των κινηματογραφικών ταινιών χαρακτηρίζονται από έντονο αντιφεμινισμό τις περισσότερες φορές (Δουλκέρη, 1994: 75). Κατά συνέπεια, τα παιδιά που παρακολουθούν ταινίες με ρατσιστικά μηνύματα, εφόσον δεν τους εξηγεί έγκυρα ένας ενήλικας τα μηνύματα αυτά μπορεί να δημιουργήσουν προκαταλήψεις. Άλλωστε, έχουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται και πράγματα που δε λέγονται, δηλαδή υπολανθάνοντα μηνύματα (Κούρτη, κ. συν., 2009: xix).

Νατάσα Δανιήλ

Φιλολογος

 

Βιβλιογραφία:

Δουλκέρη, Τ. (1994). Παιδικά Μέσα Επικοινωνίας και σεξισμός, Αθήνα, Παπαζήση.

Δουλκέρη, Τ. (1997). Η εικόνα του παιδιού στην ελληνική τηλεόραση και στον ελληνικό τύπο, Αθήνα, Gutenberg.

Δουλκέρη, Τ. (1990). Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και ισότητα των δύο φύλων,

Ζημιανίτης, Κ. (2007). Η συμμετοχή της τηλεόρασης στη διαμόρφωση της κοινωνικής συμπεριφοράς των παιδιών, Επιστημονικό Βήμα, τ. 6, Αθήνα, Παπαζήση.

Κανατσούλη Μ. (2011). Πρόσωπα γυναικών σε παιδικά Λογοτεχνήματα, Αθήνα, Πατάκης.

Κούρτη, Ε., Σιδηροπούλου, Χ., & Τσίγκρα, Μ. (Επιμ.), (2009). “Εισαγωγή επιμελητριών”, Ερευνώντας τον κόσμο του παιδιού, Παιδική ηλικία και κινηματογράφος, Επιστημονική περιοδική έκδοση της Ο.Μ.Ε.Ρ., τόμ. 9, σσ. ix-xxv, Ελληνικά Γράμματα.

Rogge, J. U. (2007). Τα παιδιά επιτρέπεται να βλέπουν τηλεόραση, Αθήνα., Θυμάρι.

Σιούτας, Α., & Σιούτας, Ν. (2006). Τηλεόραση και παιδική ηλικία, Επιστημονικό Βήμα, τ. 6

 

SHARE
Γεννήθηκα στις 25 Ιουλίου του 1979 στην Καρδίτσα. Αποφοίτησα το 2002 από το τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και από τότε ζω και εργάζομαι στην Καρδίτσα. Το 2009 παντρεύτηκα και απέκτησα μια κόρη και το 2011 γεννήθηκε ο γιος μου. Από το 2009 ως το 2014 ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Σπουδές στην Εκπαίδευση» στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Γνωρίζω αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά και τον ελεύθερό μου χρόνο ζωγραφίζω.