Συνέντευξη τύπου Κ. Αγοραστού για την έρευνα της ΕΝΠΕ για το προσφυγικό-μεταναστευτικό

Συνέντευξη τύπου Κ. Αγοραστού για την έρευνα της ΕΝΠΕ για το προσφυγικό-μεταναστευτικό

Συνέντευξη τύπου Κ. Αγοραστού για την έρευνα της ΕΝΠΕ για το προσφυγικό-μεταναστευτικό

Συνέντευξη τύπου παραχώρησε σήμερα Πέμπτη 31 Μαρτίου 2016 ο Πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας Κώστας Αγοραστός κατά την οποία παρουσιάστηκε έρευνα με θέμα το προσφυγικό/μεταναστευτικό.
Εισαγωγή
Οι μετακινήσεις πληθυσμών δεν είναι καινούργιο φαινόμενο στην Ιστορία της ανθρωπότητας. Μια πληθώρα αιτιών – συνήθως σοβαρών ή τραυματικών όπως ο πόλεμος, η αρρώστια, η φτώχεια, οι περιβαλλοντικές καταστροφές κλπ. – πυροδοτούσαν ανέκαθεν τη μετανάστευση διαφόρων ομάδων. Έτσι και ο πρόσφατος πόλεμος στη Συρία, αλλά και η γενικότερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή, πυροδότησαν τη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών που γνωρίζει σήμερα η Ευρώπη από τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η κρισιμότητα του φαινομένου για την Ευρώπη δεν περιορίζεται στη γειτνίασή της – μέσω της Ελλάδας – με την εστία της κρίσης: η ροή των προσφύγων ενισχύεται – σε συχνότητα και ένταση – από τη μεγάλη τεχνολογική πρόοδο στους τομείς των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών που κατήργησαν τα γεωγραφικά σύνορα μεταξύ των άλλοτε «κλειστών» Εθνών – Κρατών και ενίσχυσαν τόσο την οικονομία όσο και τις πολιτικές/ κοινωνικές δομές της Ένωσης. Με άλλα λόγια, η Ευρώπη είναι και θα παραμείνει πόλος έλξης προσφύγων/ μεταναστών παρά τις αντιδράσεις των Κρατών μελών της. Για την Ελλάδα, ωστόσο, η κρισιμότητα του φαινομένου έγκειται στην αλληλοκάλυψη δύο κρίσεων: της οικονομικής και, εσχάτως, της προσφυγικής.

Είναι αλήθεια ότι η μετανάστευση αποτελεί παγκόσμιο κοινωνικό ζήτημα που απαιτεί τη διακρατική συνεργασία για την αντιμετώπισή του. Απαιτεί, όμως, και το συντονισμό όλων των πολιτικών δράσης της Πολιτείας σε ένα βιώσιμο σχέδιο, αυτό ακριβώς που απουσιάζει σήμερα με αποτέλεσμα η όποια συμφωνία σε κορυφαίο διακρατικό επίπεδο να πέφτει στο κενό μόλις σε διάστημα ημερών.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση Περιφερειών Ελλάδος και η Κάπα Research ανέλαβαν την πρωτοβουλία να διερευνήσουν το προσφυγικό ζήτημα στην «πηγή», δηλαδή να προσεγγίσουν τους πρόσφυγες που βρίσκονται στο Ελληνικό, στο λιμάνι του Πειραιά, στο Σχιστό και στον Ελαιώνα και να επιχειρήσουν μια πρώτη «χαρτογράφηση» του πληθυσμού αυτού ακολουθώντας το ερευνητικό τρίπτυχο προέλευση – ταξίδι – προορισμός (Ποιοι είναι οι πρόσφυγες; Ποιοι λόγοι τους οδήγησαν στην Ελλάδα; Πώς κρίνουν την παραμονή τους εδώ; Πού θέλουν να καταλήξουν; κλπ), διεξάγοντας κάθε συνέντευξη ανώνυμα και εξατομικευμένα στα αραβικά, τα αφγανικά και τα αγγλικά και ακολουθώντας τους κανόνες δεοντολογίας που υπαγορεύει η ESOMAR για την προσέγγιση ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων.

Ανάλυση ευρημάτων
1. Ποιοι είναι οι πρόσφυγες; Ταυτότητα & δημογραφικά χαρακτηριστικά
Στην πλειοψηφία τους Σύροι (74%), άνδρες (73,8%), νέοι (72,2% έως 35 ετών) και με περιορισμένη μόρφωση (61,3% με καθόλου ή έως 9ετή εκπαίδευση), οι πρόσφυγες που διαμένουν στα ειδικά διαμορφωμένα καταλύματα του Λεκανοπεδίου Αττικής είναι Σουνίτες (83%) και η θρησκευτική πίστη καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ταυτότητά τους αφού προσεύχονται καθημερινά (58,1%). Οι περισσότεροι επικοινωνούν επαρκώς μόνο στα αραβικά, ενώ το 25% περίπου μιλά και αγγλικά. Αναφορικά με τις επαγγελματικές τους δεξιότητες, τα 2/3 δηλώνουν οικονομικά ενεργοί. Στη χώρα τους απασχολούνταν στη βιοτεχνία (19,6%), στον δημόσιο τομέα (12,5%), στο εμπόριο (11%), σε τράπεζα ή άλλη ιδιωτική επιχείρηση (7,5%), ενώ σε γεωργικά/κτηνοτροφικά επαγγέλματα δραστηριοποιούνταν ένα 10% περίπου. Ο οικονομικά μη-ενεργός πληθυσμός (37,5%) αποτελείται από μαθητές/φοιτητές (15,5%), ανέργους (10,8%) και νοικοκυρές (11,2%).

2. Τα αίτια της μετανάστευσης
Η εικόνα που σκιαγραφούν οι πρόσφυγες για την κατάσταση που επικρατούσε στη χώρα τους είναι εφιαλτική: συνεχείς βομβαρδισμοί (65,4%), εμφύλιος πόλεμος (33,5%), κλίμα τρομοκρατίας (32,7%) και συχνές εχθροπραξίες (28,8%). Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι οι 7 στους 10 προτάσσουν τον κίνδυνο για τη ζωή τους ή της οικογένειάς τους – την επιβίωσή τους – ως το πιο σημαντικό αίτιο μετανάστευσης. Οι 6 στους 10 έχουν χάσει κάποιο οικείο ή γνωστό τους πρόσωπο από βομβαρδισμούς (26,2%), αδέσποτα πυρά (14,4%) ένοπλες συγκρούσεις (10,5%), τρομοκρατικές επιθέσεις (10,1%) ή χτυπήματα κυβερνητικών δυνάμεων (9%). Δευτερεύοντα αίτια μετανάστευσης αποτελούν η αποφυγή της στράτευσης, η φτώχεια και οι ελλείψεις βασικών αγαθών και υποδομών, αλλά και η περιστολή των ατομικών/ πολιτικών δικαιωμάτων ή η ανάγκη οικογενειακής συνένωσης.

Οι δεσμοί με τη χώρα προέλευσης διατηρούνται μέσω της οικογένειας καθώς οι 9 στους 10 έχουν αφήσει πίσω κάποιο συγγενικό τους πρόσωπο (όπως γονείς (57,2%), αδέρφια (46,9%), άλλους συγγενείς (33,8%), παιδιά (13,5%)) ή της περιουσίας (το 53,1% διατηρεί ακόμη περιουσία στην περιοχή που άφησε). Κατά συνέπεια, η πλειοψηφία δηλώνει ότι θα ήθελε κάποια στιγμή να επιστρέψει στην πατρίδα όταν τελειώσει ο πόλεμος. H ευθύνη για την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα τους αναγκάζοντάς τους να μεταναστεύσουν αποδίδεται κυρίως στο καθεστώς/στην κυβέρνηση (56,6%) και λιγότερο στη δράση του ΙΣΙΣ (36,3%) και των άλλων παραστρατιωτικών οργανώσεων, (όπως o Συριακός Απελευθερωτικός Στρατός (22,4%), το μέτωπο Nursa (16,6%), οι Ταλιμπάν (12,3%), οι Κούρδοι αντάρτες του PKK (8,4%) και του YPG (10,8%)).

3. Το ταξίδι
Περισσότεροι από τους μισούς ερωτώμενους πρόσφυγες (53,1%) διατηρούν την αισιοδοξία τους παρά τις δυσκολίες και πιστεύουν ότι σε ένα χρόνο από σήμερα τα πράγματα θα είναι πολύ ή έστω λίγο καλύτερα. Σημαντικό είναι, ωστόσο, το ποσοστό εκείνων που δηλώνουν απαισιόδοξοι (38,5% θεωρεί ότι τα πράγματα θα είναι περίπου τα ίδια ή χειρότερα), ποσοστό που αναμένεται να αυξηθεί όσο είναι αδύνατη η διέλευση προς την Κεντρική Ευρώπη. Πιο ειδικά, η φυγή από το απόλυτο κακό – που μέχρι πρότινος αποτελούσε «το σπίτι τους» – προς κάτι καλύτερο, που είναι, ταυτόχρονα, άγνωστο και αβέβαιο, προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα: η ελπίδα (24,7%) και η χαρά (12,5%) εναλλάσσονται με τον φόβο (22,4%), την ανησυχία (20,2%) και τον θυμό (11,6%).

SHARE